088-2400700      Keizersgracht 62, 1015 CS Amsterdam

Natuur

natuur

Natura 2000 en Ecologische hoofdstructuur (EHS)

In Nederland zijn gebieden aangewezen die speciaal beschermd zijn tegen schadelijke invloeden door bouwplannen en bepaald gebruik van het betreffende gebied. Dat betekent lang niet altijd dat ‘niets mag’ in een dergelijk gebied. Van groot belang voor de juridische interpretatie van het vereiste beschermingsniveau zijn de specifieke instandhoudingsdoelstellingen voor een gebied en de daaraan verbonden beheerplannen en andere planvormen voor natuurontwikkeling. Wie iets in of nabij een aangewezen gebied wil doen of een bepaalde inbreuk wil tegengaan zal moeten (laten) onderzoeken wat wel en niet mag. Dat is niet altijd eenvoudig. De feitelijke casus moet worden getoetst aan regels die abstract zijn vormgegeven. Meestal is een goed aangestuurde samenwerking met een ecologisch adviesbureau nodig om de gevolgen van een activiteit voor het natuurgebied goed in kaart te brengen.

Flora, fauna en de bescherming van bedreigde uitheemse diersoorten

De bescherming van dier- en plantensoorten is geregeld in de Flora- en faunawet. Voor de uitleg van deze regels is het Europese recht nog steeds belangrijk. Bij gebiedsontwikkeling of andere nieuwbouw op een plek waar vaste voortplantings- en rustgebieden zijn van bepaalde dieren en plaatsen waar mogelijk beschermde plantensoorten staan, moet ecologisch onderzoek worden uitgevoerd door een onafhankelijk ecologisch adviesbureau. De eerste stap is meestal het uitvoeren van een quick-scan onderzoek om te bepalen óf en welke soorten in het gebied voorkomen. Daarna moet worden bepaald hoe verder, gelet op de geldende verbodsbepalingen, vrijstellingen en ontheffingsmogelijkheden. De mate van zorgvuldigheid waarmee dergelijk onderzoek moet worden uitgevoerd levert in de praktijk veel juridische en ecologische discussies op. Het Ministerie van Economische Zaken heeft voor een aantal soorten ecologische kennis en aanpak bijeengebracht in een Soortenstandaard. Klik hier voor een actueel overzicht van de beschikbare soortenstandaarden.

De bescherming van bedreigde uitheemse diersoorten is geen ‘ver van ons bed’-probleem. Juridische vragen en problemen doen zich vooral voor bij de import en export van bedreigde uitheemse diersoorten en producten daarvan. Handelaren en dierentuinen hebben dagelijks met deze regelgeving te maken, reizigers die voorwerpen meenemen naar of vanuit het buitenland of particulieren die soorten als hobby thuis houden, kunnen te maken krijgen met de CITES-wetgeving.

Bomenkap

Het geplande kappen van bomen in de openbare ruimte levert zeer regelmatig acties op van omwonenden die gehecht zijn aan deze groene inrichting van hun woon- en leefomgeving. Een nieuwe ontwikkeling is het feit dat door veel gemeenten het kappen van bomen op eigen erf inmiddels vergunningvrij is gemaakt, tenzij de betrokken boom speciaal is aangewezen op een bomenlijst van te beschermen bomen. Het kappen van bomen kan met behulp van een bezwaarschrift en zo nodig een schorsingsverzoek bij de voorzieningenrechter bij de rechtbank regelmatig goed worden tegengegaan. Vaak wordt te vroeg gekapt, als onvoldoende duidelijk is dat een bouwplan – waarvoor de kap nodig – is ook echt uitgevoerd zal worden. Of er wordt (voor de zekerheid) teveel bomenkap aangevraagd dan strikt nodig is, zodat onnodig meer bomen verloren dreigen te gaan.